Birthday of a genius: Duke Ellington

duke-ellington-happy-birthday-2014

«Έμπνευσή μου είναι οι άνθρωποι της φυλής μου. Προσπαθώ να «πιάσω» το συναίσθημα, τον χαρακτήρα και τη διάθεση των ανθρώπων της φυλής μας. Από εκεί αντλώ την έμπνευσή μου» έλεγε ο Duke Ellington ο οποίος γεννήθηκε σαν σήμερα στις 29 Απριλίου 1899.

Ο σπουδαιότερος συνθέτης στην ιστορία της jazz, αποκαλούμενος και θρύλος της jazz, γεννήθηκε σαν σήμερα, 29 Απριλίου 1899 και πέθανε στις 24 Μαϊου 1974. Μαζί με την ορχήστρα του, ο Duke Ellington μεγαλούργησε για περισσότερα από 50 χρόνια κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, δημιουργώντας χιλιάδες συνθέσεις και με τον δικό του, ιδιαίτερο και χαρακτηριστικό ήχο, έβαλε τη «σφραγίδα» του στο είδος, ανοίγοντας νέους μουσικούς δρόμους. Ήταν ένας από τους θεμελιωτές της big band jazz (big bands = πολυμελείς ορχήστρες της εποχής της swing jazz), την οποία δε διέλυσε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κάτι που πολλοί άλλοι bandleaders αναγκάστηκαν να κάνουν λόγω οικονομικής στενότητας.

Duke Ellington and his Orchestra, 1929

Duke Ellington and his Orchestra, 1929

O Duke Ellington and his Orchestra μεσουράνησαν από το 1927 έως το 1931 παίζοντας στο διάσημο Cotton Club στο Harlem, όταν και η μπάντα του έφτασε να αριθμεί δεκατέσσερα μέλη. Μάλιστα, η διάσημη σύνθεσή του «Take the A Train» ήταν -τί άλλο- ο σχετικός συρμός του νεοϋορκέζικου μετρό που οδηγούσε στο Harlem και στο Cotton Club.

Παρά το ότι στην jazz, η πλάστιγγα γέρνει υπέρ του αυτοσχεδιασμού και όχι της σύνθεσης, εντούτοις, το ταλέντο του Duke Ellington ξεπερνά αυτήν την αντιθετικότητα -δεδομένου ότι έγραφε συνθέσεις, δεν επαφίετο στον αυτοσχεδιασμό, δηλαδή. Συνέθετε πρωτίστως για την μπάντα του, αφήνοντας χώρο για σόλο στους καταξιωμένους μουσικούς του – μέλη της. Το παραπάνω σημειώνει ο William Ruhlman στο allmusic.com. Στενός συνεργάτης του στις συνθέσεις υπήρξε για πολλά

O Duke Ellington και ο Billy Strayhorn  συνεργάστηκαν στενά συνθέτοντας.

O Duke Ellington και ο Billy Strayhorn συνεργάστηκαν στενά συνθέτοντας.

χρόνια ο Billy Strayhorn, σε σημείο που ειδικοί και μουσικοκριτικοί σημειώνουν ότι είναι δυσδιάκριτη η γραμμή που χωρίζει τα στοιχεία του ενός από του άλλου στις συνθέσεις τους.

Ο Edward Kennedy Ellington, όπως ήταν το αληθινό όνομα του «Duke», είχε την τύχη να μεγαλώσει σε μια καλοβαλμένη μεσοαστική οικογένεια στη Washington DC. Δεν πέρασε δύσκολα παιδικά χρόνια, όπως αρκετοί άλλοι εκπρόσωποι της jazz. Ξεκίνησε να μαθαίνει πιάνο σε ηλικία 7 ετών, ενώ η ανατροφή του ήταν τέτοια που πολύ σύντομα καθώς μεγάλωνε, τού έδωσε το προσωνύμιο Duke: η μητέρα του τον είχε διδάξει να φέρεται σαν τζέντλεμαν και να έχει πολύ καλούς τρόπους.

Μία μείξη ragtime, boogie-woogie και stride, ενός είδους που προέρχεται από τα ragtime, χαρακτήριζε το μουσικό του ιδίωμα γύρω στην ηλικία των 17, όταν και απέρριψε μία υποτροφία για την ακαδημία Τεχνών Pratt Institute στη Νέα Υόρκη. Από το 1923 και έπειτα, σχημάτισε σιγά σιγά το μουσικό σύνολό του, το οποίο σταδιακά μορφοποίησε τον ήχο του στο είδος της jungle, χαρακτηριστικά κομμάτια του οποίου αποτελούν το “East St. Louis Toodle-oo” (1926), μεταξύ άλλων.

Μερικοί από τους πιο διάσημους τίτλους συνθέσεών του περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τα «It Don’t Mean a Thing if It Ain’t Got That Swing», «Sophisticated Lady», «Mood Indigo», “Solitude», «In a Mellotone» και «Satin Doll», ενώ το περίφημο «Mood Indigo» τον έκανε διεθνώς γνωστό.

 

Ίσως μία από τις πιο οικείες εικόνες του Duke Ellington, εδώ είναι φωτογραφημένος από τον Herman Leonard, διάσημο φωτογράφο της jazz σκηνής. «Προς μεγάλη μου έκπληξη, όταν παραμέρισα τις κουρτίνες στα παρασκήνια, είδα αυτό το σαν ουράνιο φως να λούζει τον Duke. Άκουσε το κλικ της μηχανής και μου έκλεισε το μάτι».

Ίσως μία από τις πιο οικείες εικόνες του Duke Ellington, εδώ είναι φωτογραφημένος από τον Herman Leonard, διάσημο φωτογράφο της jazz σκηνής. «Προς μεγάλη μου έκπληξη, όταν παραμέρισα τις κουρτίνες στα παρασκήνια, είδα αυτό το σαν ουράνιο φως να λούζει τον Duke. Άκουσε το κλικ της μηχανής και μου έκλεισε το μάτι».

Η ιδιοφυία του Duke Ellington είναι εμφανής και στις σουίτες που συνέθεσε: από το «Black, Brown and Beige» του 1943 μέχρι το «The Uwis Suite» το 1972, ο Ellington χρησιμοποίησε τη δομή της σουίτας για να δώσει στα τραγούδια του πιο δυνατή σημασία. Πρέπει να σημειωθεί ότι, μεταξύ άλλων, συνέθεσε το 1960 μια σουίτα για τον Καρυοθραύστη του Τσαϊκόφσκι, ενώ έγραψε επίσης μουσική για «Τη Ζούγκλα της Ασφάλτου» (1950), το φιλμ – σταθμό του φιλμ νουάρ που σκηνοθέτησε ο John Huston, καθώς και για το φιλμ «Ανατομία ενός Εγκλήματος» (1959) του Όττο Πρέμινγκερ. Τα τελευταία δέκα χρόνια της ζωής του, οι συνθέσεις του είχαν μια πιο θρησκευτική χροιά «In the Beginning God» (1965), «Second Sacred Concert» (1968), and «Third Sacred Concert» (1973).

Συνολικά, ο Duke Ellington απέσπασε 13 βραβεία Grammy, τα τρία μετά θάνατον, το βραβείο Pulitzer στην κατηγορία της σύνθεσης, επίσης μετά θάνατον, το παράσημο της Γαλλικής Λεγεώνας της Τιμής, και πάμπολλες άλλες τιμητικές διακρίσεις. Πέθανε από καρκίνο του πνεύμονα στις 24 Μαρτίου 1974. Στην κηδεία του παρέστησαν περισσότεροι από 12.000 άνθρωποι.

Ιφιγένεια Διαμάντη με πληροφορίες από allmusic, britannica, dukeellington.com

Copyright: Ιφιγένεια Διαμάντη / Swing in Greece – All rights reserved ©

“East St. Louis Toodle-oo” (1926) 

 

It Don’t Mean A Thing If It Ain’t Got That Swing

 

Take The «A» Train

 

Mood Indigo

 

Jungle Nights in Harlem

http://www.youtube.com/watch?v=PPVlxa2kgjg

Advertisements